Ý THỨC DÂN TỘC TRONG NGHỀ KIM HOÀN - PHẦN 3

Phần 3: PHÁT TRIỂN CHỦ QUYỀN ĐẤT NƯỚC TỪ NGHỀ KIM HOÀN  

Vào thời chúa Nguyễn, Triều đình Tây Sơn, Nhà Nguyễn, ý thức dân tộc tự chủ của nước ta phát triển mạnh mẽ đến rực rỡ. Nghề kim hoàn đã dẫn lối cho người Việt xác định cương vực lãnh thổ, mà còn cho thấy sự ngang bằng về quyền lực với Phương Bắc.

Tiếp theo phần 2, bên cạnh sự phát triển phồn thịnh của nghề kim hoàn dân dụng, chủ quyền lãnh thổ của nước ta được phát triển và khẳng định qua từng dấu tích bước đi của nghề vàng bạc.

Khi đã phát triển tương đối ổn định trong đất liền, chúa Nguyễn đã phát triển tìm kiếm sản vật ở ngoài khơi xa. Triều đình lập các đội khai thác, tìm kiếm báu vật ở các vùng biển đảo xa xôi của tổ quốc. Vào thời gian này, các đội tàu tìm kiếm vàng, khoảng sản của Người Việt đã ra xác định chủ quyền ở các đảo, quần đảo như Trường Sa, Hoàng Sa, Thổ Chu, Côn Đảo…

Sách Phủ biên tạp lục (1776) của Lê Quý Đôn xác định Bãi Cát Vàng là Trường sa thuộc quản lý thuộc về địa phận tỉnh Quảng Ngãi. Đội Hoàng Sa kiêm quản đội Bắc Hải ở phía nam, tức quần đảo Trường Sa ngày nay.

Như vậy, sự phát triển của nghề kim hoàn cho chúng ta xác định chủ quyền biển đảo của lãnh thổ. Đây cũng là minh chứng để chúng ta giải quyết tranh chấp lãnh thổ biển đảo hiện nay.

Trong thời gian này, chúa Nguyễn được Vua Lê – Chúa Trịnh ngăn ảnh hưởng của từ phương Bắc nên có điều kiện học tập khoa học kỹ thuật, phát triển kim hoàn từ Phương Tây. Qua đó, nghề kim hoàn không chỉ làm nữ trang phục vụ trong nước mà còn làm mặt hàng xuất khẩu, khí giới.

Sách lịch sử nghề kim hoàn viết: Về những người thợ kim hoàn được liệt vào binh lính, ăn lương hoặc miễn xâu thuế. Ngoài phục vụ cho nội cung ra, họ còn làm các mặt hàng xuất khẩu, tham gia các ngành nghề đòi hỏi về kỹ thuật tinh xảo và độ chính xác cao như làm cò máy sung, đúc tiền, đúc pháo…

Theo lịch sử nghề kim hoàn, thì vào thời nhà Hồ, nước ta đã sản xuất được trọng pháo từ đồng thau và sắt, làm cho quân Minh xâm lược phải kinh hải. Sau khi xâm chiếm được nước ta, quân Minh bắt hết thợ kim hoàn giỏi nước Nam về Phương Bắc truyền dạy cho họ kỹ thuật đúc pháo (Trong đó có Hồ Nguyên Trưng – con cả của Hồ Quý Ly). Đến vào thời Chúa Nguyễn này, nước ta đã khôi phục lại được nghề và có các thợ kim hoàn giỏi, tự sản xuất vũ khí bảo vệ đất nước.  

Khi nghĩa quân Tây Sơn đánh tan các tập đoàn phong kiến, dẹp quân Thanh thống nhất đất nước, thế lực nhà Tây Sơn rất hùng mạnh. Vua Quang Trung còn nuôi ý định đánh lên phương Bắc. Nhà Tây Sơn có lúc đã tập hợp được 30 vạn quân binh chuẩn bị cho việc đó. Để làm bàn đạp, vua Quang Trung hỏi cưới công chúa nhà Thanh, mượn đất đóng đô. Càn Long nhà Thanh đã đồng ý gã con gái và cắt đất Lưỡng Quảng ( Quảng Đông – Quảng Tây hiện nay) làm sính lễ.

Sự hùng mạnh của Triều Tây Sơn cũng thể hiện của các bảo vật kim hoàn. Khi đi sứ, Triều Tây Sơn có tặng cho nhà Thanh những nữ trang quý. Nhưng đó chỉ là những bảo vật lễ nghi. Còn sứ giả Tây Sơn được tặng lại vàng ngọc còn nhiều và giá trị hơn những thứ đã thứ tặng.

Tuy nhiên, sự nghiệp phát triển đất nước của Vua Quang Trung còn dang dở thì mất đột ngột.

Triều nhà Nguyễn lên thay. Vua Gia Long sai sứ sang Trung Quốc hỏi ý lấy tên nước là Nam Việt. Nam Việt là phần đất quốc gia cổ, trong đó bao gồm Bắc Việt Nam Lưỡng Quảng và khu vực lân cận. Vua quan nhà Thanh lo sợ cho rằng Gia Long cho người sang đòi đất của người Việt cổ, và cũng đã từng hứa cắt Lưỡng Quảng cho Triều Tầy Sơn. Nhà Thanh không thực hiện điều đó và gợi ý đổi ngược tên nước từ Nam Việt thành Việt Nam.

Sự phát triển tự chủ cũng phản ánh qua nghề kim hoàn. Ở nhà Nguyễn, việc giao tiếp sính lễ vàng bạc cũng có qua các lần đi sứ. Nhưng các sứ thần nước Việt cũng được tặng lại tương tự. Việc tặng các sản phẩm vàng ngọc đó chỉ mang ý nghĩa trao đổi quà với nhau giữa các vua hai nước.

Đến đây, chúng ta có thể thấy ý thức dân tộc của người Việt đã phát triển mạnh mẽ. Nghề Kim Hoàn đã minh chứng cho sự phát triển ngang hàng của nước ta với chính quyền phương Bắc.

Nguyễn Chí Cường.

Ý THỨC DÂN TỘC TRONG NGHỀ KIM HOÀN - PHẦN 2

Từ xa xưa, dân tộc ta luôn bị phong kiến phương Bắc đô hộ, xâm lược. Chúng ta bị cướp, bị buộc cống phẩm nhiều sản vật quý cho các Triều đại Trung Quốc. Trong đó, các công phẩm chủ yếu là các vật phẩm vàng, bạc từ nghề kim hoàn.

Từ tiến trình lịch sử nghề Kim hoàn Việt Nam, cũng nói lên được ý thức dân tộc, chủ quyền của nước ta trong từng thời kỳ lịch sử. Dân ta từ việc phải cống nộp tài sản đến không khuất phục. Và đỉnh cao là học nghề của chính người Hoa truyền bá sâu rộng cho nhân dân cả nước để tự sản xuất.

Phần 2: XÁC ĐỊNH RIÊNG GIÁ TRỊ KIM HOÀN CHO NGƯỜI VIỆT VÀ XUẤT KHẨU RA KHU VỰC

Vào thời Chúa Nguyễn nghề Kim hoàn được ý thức phát triển, đạt được nhiều thành tựu to lớn. Nó tạo nền móng cho nhiều mô hình quản lý xã hội Việt Nam hiện nay. Sản phẩm kim hoàn của Việt Nam không chỉ dùng trong nước mà còn xuất khẩu.

Tiếp theo phần 1, song hành với tập đoàn phong kiến Lê – Trịnh ở phía Bắc dành ý thức dân tộc tự chủ, không lệ thuộc thì tập đoàn chúa Nguyễn ở phía Nam có sự bình yên và phát triển mạnh mẽ.

Các chúa Nguyễn đã cai trị rộng mở và đẩy mạnh phát triển mọi mặt trong đó nghề kim hoàn được chú trọng hàng đầu. Vào thời các Chúa Nguyễn Miền Nam, kinh tế phát triển vững mạnh không ngừng. Theo ghi chép của Lê Quý Đôn thì trước đây, chưa có triều đại nào lại chý ý quan tâm đến nghề kim hoàn như bây giờ.

Đối với nhân dân:

Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho người dân tham gia nghề kim hoàn. Thậm chí, nhà chúa còn còn cấp phát tiền công, miễn trừ sưu thuế cho người đi tìm vàng.

Đối với ngành nghề:

Triều đình cử các tướng lĩnh trông coi nghề kim hoàn. Ở các mỏ vàng như Quảng Nam, Thuận Hóa, chính quyền lập các cơ sở lọc, nấu vàng có tên là liêm hộ thuộc.

Ở cấp Trung Ương:

Triều đình lập các “Ty”của nghề kim hoàn (tương đương với các Bộ bay giờ mà đến thời những năm 45 – 75 nước ta vẫn còn dùng từ này, sau đó mới đổi sang Bộ).

 Ngân Tượng ty (Ty thợ bạc) trông coi nghề nấu vàng.

Nội lệnh sử Ty chuyên đi thâu nhận vàng khai thác được trong nhân dân ở các xứ.

Ở kinh thành Thuận Hóa (Huế) còn có xưởng kim hoàn của Triều đình gọi là Nội Kim Tượng Cuộc tức Cục thợ làm vàng (“Cục” tương đương với các cục đường sắt, cục trại giam … nhà nước như hiện nay đang dùng). Nội Kim Tượng Cuộc quy định rõ cân lượng chuẩn xác cho nghề kim hoàn thời đó như: cứ 10 lượng vàng 9 tuổi thì nấu thành 01 thoi. Vì vậy có thể xem Nội Kim Tượng Cuộc có vai trò như Ngân hàng Trung Ương bây giờ.

Năm 1634, chúa Nguyễn Phúc Nguyên đã cho xuất sang Nhật 50 cái bát, 50 cái đĩa có phân nửa bằng vàng, phân nửa bằng bạc. Điều đó cho thấy nghề kim hoàn của chúa Nguyễn Phía Nam phát triển mạnh. Nhà chúa không bị cướp bóc, ép đền mạng bằng tượng vàng như tập đoàn Lê Trịnh mà sản xuất ra nhiều, đạt khả năng chất lượng và thẫm mỹ để xuất khẩu.

Qua đó chúng ta có thể thấy rằng, nghề kim hoàn thời này đã đặt nên móng cho một số quy chuẩn thước đó, xây dựng nhiều làng nghề, bộ ngành quản lý riêng của người Việt truyền lại cho thế hệ sau. Nó thể hiện cách nhìn của người Việt, từng bước thực hiện tiêu chuẩn, tên gọi riêng chứ không ảnh hưởng vào nghề kim hoàn của Trung Quốc nữa. 

Còn tiếp...

Nguyễn Chí Cường

Lễ hội Giỗ Tổ Nghề Kim Hoàn tại Hội quán Lệ Châu Thành Phố Hồ Chí Minh.

Cứ vào khoảng ngày 07/2 Âm lịch hàng năm, Chùa Lệ Châu lại từng bừng tổ chức Lễ Hội tưởng nhớ tổ nghề Kim hoàn cho hàng ngàn lượt người từ các địa phương, công ty sản xuất,  kinh doanh vàng bạc tham dự.  Hội quán (chùa) Lệ Châu vốn thuộc vùng Chợ Lớn, nay ngự trị tại số 586 Trần Hưng Đạo B, quận 5, TP Hồ Chí Minh.

Mốc son được ghi nhận vào đời vua Minh Mạng thứ 10, cụ Cao Đình Độ được nhà vua sắc phong làm Tổ nghề Kim Hoàn (nghề bạc). Tiếp đó, cụ Cao Đình Hương cũng được vua Thiệu trị thứ 08 sắc phong làm tổ nghề. Hai cụ được thờ phụng tại ngôi chùa thiêng Lệ Châu vùng Chợ Lớn để nhân dân, con cháu đồng môn tưởng nhớ thờ phụng. Sau này, chùa được nâng lên thành Hội quán để những hậu duệ làm nghề kim hoàn, buôn bán, kinh doanh vàng bạc quy tụ về hành lễ tưởng nhớ. 

Bảng sắc phong tổ sư kim hoàn

Ngày xưa, Hội Quán Lệ Châu là nơi hội họp quan trọng của những người thợ bạc vùng đất lục tỉnh (6 tỉnh Nam Bộ). Ngày nay, Lệ Châu hội quán đã trở thành nơi để thợ kim hoàn thể hiện lòng biết ơn đối với tổ nghề, là một trong những trung tâm tưởng nhớ kim hoàn tổ lớn nhất cả nước. Chính nơi đây họ còn tìm thấy một sức mạnh tinh thần để có thêm niềm tin đối với bản thân cũng như nghề nghiệp.

Ngày lễ hội chính thức vào ngày 07/2 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên do có rất nhiều đoàn nghề, công ty bạc hành lễ nên tổ chức long trọng hơn thành 03 ngày (05, 06, 07 tháng 2) mới đáp ứng từ các nơi đổ về hành lễ. Trong những ngày diễn ra lễ hội, Lệ Châu hội quán được trang hoàng rực rỡ, nến và hương được thắp từ trong đến ngoài, tạo cho ngày giỗ hết sức trang nghiêm. Hội quán tiếp đón hàng ngàn lượt người tham dự.

Trong những ngày diễn ra lễ hội, Lệ Châu hội quán được trang hoàng rực rỡ, nến và hương được thắp từ trong đến ngoài, tạo cho ngày giỗ hết sức trang nghiêm.

Mở màn giỗ tổ là nghi thức cúng cầu quốc thái dân an, tuyên đọc sắc phong tổ sư thợ bạc Việt Nam của các vị vua Triều Nguyễn cho người tham dự và người trong nghề hiểu biết xuất xứ của tổ nghề. Lễ hội chính thức chia thành 03 “Viên” (Viên là cách gọi về mỗi phần lễ) theo nghi thức lễ giỗ truyền thống. Khi hành lễ, con cháu nghề Bạc tiến hành theo nghi thức truyền thống, dâng phẩm vật như trà, bánh, trái cây, heo quay… Những thành viên ban quản trị đền thờ trong bộ lễ phục áo dài khăn đóng, đứng trước Bài Vị tổ sư vái lạy. Các trưởng đoàn cũng mặc xiêm y truyền thống và chỉnh tề tế lạy với tấm lòng thành kính, biết ơn người đã có công truyền dạy nghề cho con cháu, giúp ích cho xã hội và mang lại cuộc sống ấm no cho gia đình họ.

Sau khi hành lễ chia lộc cháu con và tổ chức liên hoan ngay tại sân hành lễ.

Cúng tổ nghề kim hoàn

Lễ hội không chỉ là dịp tưởng nhớ các vị tổ sư ngành nghề mà còn truyền thức mạnh nghề nghiệp, thực hiện truyền thống “ôn cố tri tân” của của người Việt.
Nghề kim hoàn

Vàng nội bất động dù vàng ngoại đang nóng

Giá vàng trong nước dường như vẫn bất động dù giá vàng thế giới đang nóng lên theo tình hình tài chính của Síp.

Vào lúc 8h45 sáng nay, giá vàng tại công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC rất ít thay đổi so với giá cuối ngày hôm qua và vẫn giao dịch dưới quanh 44 triệu đồng/lượng. Giá vàng SJC Hà Nội: Mua vào 43,92 triệu đồng/lượng; bán ra 44,02 triệu đồng/lượng. Giá vàng SJC Hồ Chí Minh: Mua vào 43,92 triệu đồng/lượng; bán ra 44 triệu đồng/lượng.

Giá vàng tại Công ty vàng bạc đá quý Phú Nhuận cũng thay đổi chậm chạp. Giá vàng SJC: Mua vào 43,90 triệu đồng/lượng; bán ra 44,02 triệu đồng/lượng. Giá vàng Phượng hoàng PNJ-DAB: Mua vào 43,63 triệu đồng/lượng; bán ra 43,93 triệu đồng/lượng.

Công ty vàng bạc đá quý Doji điều chỉnh giá vàng giảm rất nhẹ. Giá vàng Doji Hà Nội (bán lẻ): Mua vào 43,92 triệu đồng/lượng; bán ra 43,99 triệu đồng/lượng. Giá vàng Doji Tp Hồ Chí Minh (bán lẻ): Mua vào 43,92 triệu đồng/lượng; bán ra 43,99 triệu đồng/lượng.

Giá vàng tại công ty vàng bạc đá quý SBJ mua vào ở mức thấp nhất. Giá vàng SJC giao dịch ở mức: Mua vào - bán ra (43,80 triệu đồng/lượng – 44 triệu đồng/lượng). Giá vàng SBJ cũng giao dịch ở mức: Mua vào 43,80 triệu đồng/lượng - bán ra 44 triệu đồng/lượng.

Giá vàng trong nước ít biến động dù giá vàng thế giới đảo chiều, tăng đáng kể. Đêm qua, tại thị trường Mỹ, giá vàng giao tháng tư tăng 7,1 Usd/ounce lên 1.614,60 Usd/ounce, giá vàng giao ngay tăng 8,5 USD/ounce lên 1.615,75 USD/ounce.

Giá vàng tăng khi khủng hoảng tài chính tại Síp vẫn chưa có tín hiệu lắng dịu dù nước này không thông qua chính sách đánh thuế tiền gửi tiết kiệm. Hiện tại, nhiều ngân hàng nước này vẫn đóng cửa cho tới tận tuần sau.

Tình hình đang trở nên khá rắc rối khi Nga muốn bắt tay vào giải quyết nhưng Liên minh châu Âu và Quỹ tiền tệ quốc tế lại không muốn như vậy. Hiện tại, nhiều người trong giới siêu giàu tại Nga có lượng tiền rất lớn tại nhiều ngân hàng Síp.

Tới phiên giao dịch sáng nay, giá vàng đảo chiều giảm rất nhẹ. Lúc này tại thị trường châu Á, giá vàng đang giao dịch ở mức 1.614,1 USD/ounce, giảm 0,7 USD/ounce. Trong phiên có lúc giá vàng gần giảm xuống 1.605 USD/ounce.

Giá vàng giảm dù đồng USD tiếp tục suy yếu. USD giảm 0.0012(0.10%) so với EUR, giảm 0.0018(0.12%) so với GBP, giảm 0.0014(0.12%) so với CAD và giảm 0.0003(0.03%) so với CHF. Trong rổ 6 đồng tiền mạnh, USD chỉ tăng so với JPY và AUD.

Trong khi đó, giá dầu lại hạ nhiệt. Giá dầu thô giao dịch ở mức 92,64 USD/thùng, giảm 0,14%, giá dầu brent giao dịch ở mức 107,47 USD/thùng, tăng 0,12%.

Nghề Kim Hoàn

7 biện pháp quản lý thị trường vàng

Cuối cùng, Ngân hàng Nhà nước cũng đã chính thức trình Chính phủ dự thảo nghị định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, gồm 7 chương 24 điều.

Các quy định của dự thảo nghị định này được xây dựng theo hướng tổ chức lại thị trường vàng thông qua việc Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ và can thiệp mạnh vào thị trường vàng nhằm ngăn ngừa hoạt động đầu cơ vàng, hạn chế kinh doanh vàng miếng nhưng vẫn đảm bảo quyền tích trữ vàng, mua bán vàng của người dân.

Dự thảo nghị định xác định bảy biện pháp để tăng cường quản lý thị trường vàng sau khi được ban hành và đi vào đời sống.

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động sản xuất vàng miếng. Do hoạt động sản xuất vàng miếng có tác động rất lớn tới nguồn cung vàng miếng trong nước, nên để bình ổn thị trường vàng, hoạt động sản xuất vàng miếng cần được quản lý, kiểm soát chặt chẽ.

Dự kiến với các điều kiện đưa ra trong nghị định, khi ban hành số lượng doanh nghiệp được phép sản xuất vàng miếng sẽ giảm xuống đáng kể từ con số 8 tổ chức tín dụng và doanh nghiệp hiện nay. Đồng thời, dự thảo nghị định cũng quy định rõ việc sản xuất vàng miếng được thực hiện theo hạn mức do Ngân hàng Nhà nước cấp từng lần.

Thứ hai, dự thảo nghị định thu hẹp đối tượng được phép kinh doanh mua bán vàng miếng, không khuyến khích hoạt động mua bán vàng miếng.

Khắc phục bất cập trong quản lý hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng hiện nay (hoạt động mua bán vàng miếng được thực hiện khá tự do tại hầu hết 12.000 doanh nghiệp kinh doanh vàng, gây khó khăn cho công tác quản lý và tăng nguy cơ vàng hóa”), dự thảo bổ sung quy định coi hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện, có cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

“Với các điều kiện chặt chẽ, dự kiến số lượng doanh nghiệp được phép kinh doanh mua bán vàng miếng sẽ thu hẹp đáng kể từ trên 10 ngàn doanh nghiệp như hiện nay xuống chỉ còn một số doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có khả năng tài chính, kinh nghiệm, uy tín trong lĩnh vực kinh doanh vàng được phép tiếp tục thực hiện mua bán vàng miếng”, Ngân hàng Nhà nước cho biết.

Như vậy, việc kinh doanh vàng miếng không có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước và hoạt động mua bán vàng miếng trên thị trường tự do là hoạt động bất hợp pháp và sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của Nghị định 95/2011/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành.

Dự kiến với các điều kiện đưa ra, khi ban hành số lượng doanh nghiệp được phép sản xuất vàng miếng sẽ giảm xuống đáng kể từ con số 8 tổ chức tín dụng và doanh nghiệp hiện nay – Ảnh: Reuters.

Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động xuất, nhập khẩu vàng nguyên liệu, là cơ quan tổ chức và/hoặc cấp phép hoạt động xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu. Quy định này cũng nhằm tạo điều kiện để quản lý, kiểm soát lượng vàng nguyên liệu xuất khẩu, nhập khẩu cũng như điều tiết cung – cầu trên thị trường, hạn chế tình trạng xuất nhập lậu vàng, đầu cơ, lũng đoạn thị trường.

Thứ tư, Ngân hàng Nhà nước thực hiện quản lý chặt chẽ hơn hoạt động sản xuất, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Theo quy định tại dự thảo, hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải được cơ quan này cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

Thứ năm, quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh vàng khác. Dự thảo nghị định quy định các hoạt động kinh doanh vàng khác, ngoài hoạt động được quy định trong dự thảo sẽ chỉ được phép thực hiện sau khi Thủ tướng Chính phủ cho phép và được NHNN cấp phép.

Với hoạt động kinh vàng trên tài khoản, hoạt động phái sinh về vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt tạo điều kiện cho hoạt động đầu cơ, gây bất ổn thị trường vàng, ngoại hối, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và quyền lợi của người dân, nên việc cho phép thực hiện các hoạt động này phải tùy thuộc vào điều kiện thực tế trong từng thời kỳ.

Thứ sáu, dự thảo có những quy định tạo cơ chế cho phép Ngân hàng Nhà nước thực hiện các biện pháp can thiệp bình ổn thị trường vàng khi có diễn biến bất thường qua các hoạt động: cấp phép sản xuất vàng miếng; tổ chức mua bán vàng miếng trên thị trường trong nước; tổ chức xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu; tổ chức huy động vàng.

Thứ bảy, nhà nước thực hiện điều tiết thị trường vàng thông qua chính sách thuế. Dự thảo nghị định quy định Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu vàng, thuế trị giá gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế thu nhập đối với hoạt động kinh doanh vàng phù hợp trong từng thời kỳ.

Nghề Kim Hoàn

Vốn 500 tỷ đồng mới được sản xuất vàng miếng

Chỉ những doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 500 tỷ đồng trở lên, chiếm 25% thị phần trong nước trong 3 năm gần nhất mới được xem xét cho sản xuất, gia công vàng miếng là điểm mới trong dự thảo Nghị định về kinh doanh vàng của Ngân hàng Nhà nước.

Chiều nay, Ngân hàng Nhà nước đã công bố những nội dung chủ yếu trong dự thảo Nghị định mới về quản lý hoạt động kinh doanh vàng mà Ngân hàng Nhà nước trình Chính phủ.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động sản xuất vàng miếng bằng việc hạn chế số lượng các doanh nghiệp được cấp phép sản xuất. Chỉ khi đủ các điều kiện bao gồm: có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vàng miếng theo quy định, có vốn điều lệ từ 500 tỷ đồng trở lên, có địa điểm, cơ sở vật chất và các trang thiết bị đầy đủ; chiếm từ 25% trở lên thị phần sản xuất vàng miếng trong 3 năm liên tiếp gần nhất. Ngoài ra, số lượng vàng miếng được sản xuất sẽ quy theo hạn mức do Ngân hàng Nhà nước cấp, đồng thời tuân thủ quy định về nguồn gốc vàng nguyên liệu để ngăn chặn sử dụng vàng nhập lậu.

Số lượng các doanh nghiệp sản xuất vàng miếng sẽ bị thu hẹp. Ảnh minh họa: Tuệ Minh.

Trong dự thảo tháng 6, Nghị định quản lý kinh doanh vàng của Ngân hàng Nhà nước chỉ nêu ra 2 phương án: Ngân hàng Nhà nước tổ chức sản xuất hoặc cấp phép cho doanh nghiệp sản xuất. Nếu cấp phép cho doanh nghiệp, cơ quan này sẽ quy định trình tự, thủ tục, số lượng trong từng thời kỳ. Nhưng trong dự thảo Nghị định trình lên Chính phủ lần cuối cùng này, Ngân hàng Nhà nước đã quy định cụ thể, phải có từ 500 tỷ đồng vốn điều lệ, chiếm 25% thị phần kinh doanh vàng miếng, doanh nghiệp mới được sản xuất vàng miếng.

Cùng với siết chặt hoạt động sản xuất, Ngân hàng Trung ương cũng khẳng định không khuyến khích mua bán vàng miếng và thu hẹp đối tượng được mua bán, kinh doanh. Nguyên nhân là hiện nay, hoạt động này bị thả nổi, tự do tại 12.000 doanh nghiệp vàng, khiến cho Ngân hàng Nhà nước khó khăn trong quản lý và tăng nguy cơ vàng hóa. Do đó, cơ quan này sẽ siết chặt hoạt động cấp phép kinh doanh mua bán vàng miếng.

Những doanh nghiệp muốn được chấp nhận, phải đủ các điều kiện: Thành lập theo quy định của pháp luật; có vốn điều lệ từ 100 tỷ đồng trở lên; có từ 2 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực mua bán vàng; đã nộp từ 500 triệu đồng trở lên tiền thuế của hoạt động kinh doanh vàng trong 2 năm năm gần nhất; có mạng lưới bán hàng từ 3 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trở lên. Việc làm này, theo Ngân hàng Nhà nước, có thể khiến cho số lượng các doanh nghiệp được mua bán kinh doanh vàng miếng giảm từ trên 10.000 xuống còn một số doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có khả năng tài chính, kinh nghiệm, uy tín.

Trong dự thảo trình Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước cũng nêu thông điệp sẽ quản lý chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu nhằm kiểm soát số lượng, điều tiết cung cầu, hạn chế đầu cơ, nhập lậu vàng.

Việc sản xuất, mua bán vàng trang sức cũng bị siết chặt hơn. Các doanh nghiệp phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện do Ngân hàng Nhà nước cấp mới được xem xét kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ. Để hạn chế gian lận tuổi vàng, cơ quan này cũng dự kiến quy định doanh nghiệp phải đóng mã ký hiệu và hàm lượng trên sản phẩm và công bố tiêu chuẩn áp dụng. Khối lượng, hàm lượng vàng, giá mua, bán được niêm yết công khai tại điểm giao dịch.

Cho rằng sàn vàng, kinh doanh vàng tài khoản ở nước ngoài, các sản phẩm phái sinh về vàng… tiềm ẩn nhiều rủi ro, khiến cho đầu cơ phát sinh gây bất ổn thị trường vàng, ngoại tệ, Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh vàng khác ngoài dự thảo Nghị định, cấp phép hay không tùy thời kỳ.

Trong dự thảo trình Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước cũng đề xuất được thực hiện các biện pháp can thiệp bình ổn thị trường khi có diễn biến bất thường. Cách thức thực hiện, theo đề xuất của Ngân hàng Trung ương có thể là cấp phép sản xuất vàng miếng; tổ chức mua bán vàng miếng trên thị trường trong nước; xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu; huy động vàng. Việc làm này theo đó sẽ có thể khắc phục đầu cơ, lũng đoạn trên thị trường, tiết kiệm ngoại tệ để nhập khẩu vàng, duy trì chênh lệch giá giữa trong nước và quốc tế hợp lý nhất, hạn chế buôn lậu vàng.

Thị trường vàng được điều tiết thông qua chính sách thuế. Ngoài thuế xuất, nhập khẩu vàng, có thể sẽ áp dụng thuế giá trị gia tăng, tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập nhằm làm giảm tính hấp dẫn của mua bán, tích trữ vàng miếng, hạn chế “vàng hóa” tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước cho biết.

Hiện nay, trên cả nước có hơn 12.000 doanh nghiệp kinh doanh vàng, chủ yếu tập trung tại các thành phố lớn là Hà Nội, TP HCM. Số lượng các doanh nghiệp tính đến thời điểm này là 8 công ty, trong đó sản phẩm vàng miếng của Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn-SJC chiếm 90% thị phần của cả nước.

 —-***—-

 Nghề Kim Hoàn